Molens in Wormerveer
Boerwinkel.info
Introductie
Wormerveer
Wormerveerders
Wormerveer vanaf de Prins Clausbrug
De laatste Wormerveerse molen
Overzicht
Fotogalerij
Wessanen & Laan (van 1765 tot 1940)
De papierindustrie
De cacao-industrie
Post!
Contact
Sitemap
Uitgelicht: De Engel

De Engel,
Windbrief/Bouwjaar: 4 -6-1632

Toen de dijk langs de Zaan vrijwel vol raakte, begon de speculatie zich op de resterende ruimte te werpen. In 1626 verkocht Claes Walichsz. te Wormer aan Jan Willemsz. c.s. het latere erf van deze molen voor fl. 400,=. In hetzelfde jaar deed deze combinatie het halve aandeel daarin voor fl. 220,= over aan Maerte Maertsz. op de Koog en in 1630 verkocht Allert Baertsz. te Wormerveer namens de combinatie het gehele erf voor fl. 525,= aan Jan Dircksz. Deze Jan Dircksz., de oudste zoon van Dirck Gerritsz., verkreeg op 4 juni 1632 het windrecht voor de op dit erf gestichte molen, genaamd "De Engel". De molen komt in de oudste assurantiecontracten niet voor.

Jan Dircksz. vertrok echter echter spoedig naar Alkmaar, waar hij zoutzieder werd en verkocht zijn ½ part in de molen voor fl. 1.550,= aan Dirck Jansz. Gijsen. Een tijdlang was de molen grotendeels in het bezit van de Wormerveerse olieslager Hendrick Jansz. Engel, die hierin, getuige de naam van de molen, van het begin af zal hebben deelgenomen. Op 26 juli 1703 werd hij tegen brandschade verzekerd door Dirck Claesz. Muijser. Tenslotte raakte de molen geheel in het bezit van de Zaandijker familie Koopman, die hiermee vrijwel de gehele 18de eeuw heeft gemalen. 
In 1814 verkocht zij "De Engel" aan Evert Smit van de Koog, olieslagersbaas en bezitter van 16 andere kapitale molens, voor fl. 1.300,=. In 1827 werd de molen in brand gevangen en brandde tot de stelling toe af. Eigenaar Evert Smit kreeg uit het Olieslagers-contract fl. 3.200,= vergoed en liet de molen herbouwen. De erven Evert Smit verkochten "de Engel" in 1843 voor fl. 4.000,= Teunis Crok van de Koog. 
In 1872 werd de molen vervangen door een stoom-olieslagerij, welke fabriek, intussen veel groter geworden, nog bestaat en een complex gebouwen vormt aan het voormalige Zaandijkerwegje, zowel aan de Zaankant als daartegenover aan de huizenkant. Thans is eigenaar het Unileverconcern te Rotterdam. Nog heel lang was een deel van de oude molenschuur binnenin het fabrieksgebouw terug te vinden. De bovenas van de in 1872 gesloopte oliemolen is in deze eeuw overgebracht en geplaatst in de oliemolen "De Zoeker". Beide molens waren toendertijd eigendom van de firma T.Crok.

Bij de ontbinding van de oude firma Crok kwam "De Engel" in het bezit van Dirk Crok, die zich associeerde met zijn schoonzoon Jan Cornelis Laan onder de firma Crok & Laan. Ten zuiden van de molen had de familie Koopman een pakhuis gebouwd, dat als pakhuis "De Engel" in 1808 werd verkocht aan Jacob Vis te Zaandijk voor fl. 700,=. Dit pakhuis, later "Newa" genaamd en geflankeerd door een later gebouwd pakhuis "Amerika" bleef tot 1916 in gebruik voor de graanhandel van de firma Jacob Vis, toen Crok & Laan deze panden kocht.

Het erf, waarop de zuidelijkste molens van Wormerveer gebouwd zijn, komt al in 1592 in de Transportregisters voor. In dat jaar koopt Claes Cornelis Symens te Westzaan:
"een stuck landt en is een Saendijck groot omtrent drie hondt en leyt benoorden die Vijfbroers beneffens Wolffrack". Een van de borgen voor de koper is Jochem Pietersz. cappeteyn te Westzaan. Het is wel merkwaardig hier twee van de bekende Vrijbuiter-kapiteins van 1573 circa 20 jaar later als oude krijgsmakkers vreedzaam verenigd te zien. Jochem Pietersz., voluit geheten Joachim Pietersz. Kleynsorgh, was in de Spaanse tijd de bevelvoerder over de Staatse galeien.

Tegenover "De Engel" over de Dijksloot gelegen aan het begin van het pad naar de in 1638 door Gerrit Dirck Gerritsz. gebouwde papiermolen "de Oude Voorn" was het buurtje "de Vier Winden" gelegen. 
Molens A - G
Uitgelicht: De Vergulde Bijenkorf
Uitgelicht: De Witte Bijl
Uitgelicht: De Oude Blauw
Uitgelicht: De Eenhoorn
Uitgelicht: De Engel
Molens H - R
Uitgelicht: De Bonte Kraai
Uitgelicht: De Noordster
Uitgelicht: Het Witte Paard
Uitgelicht: De Rozenboom
Molens S - Z
Uitgelicht: De Witte Vlinder
Uitgelicht: De Zwarte Vlinder
Uitgelicht: Het Jonge Vool
Uitgelicht: De Jonge Voorn
Uitgelicht: De IJver
Uitgelicht: De Zaanstroom